70

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj



retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

Ruch ludności i reprodukcja ludności

70

701

Przez ruch ludności (201-6) rozumie się sposób, w jaki ludność (101-3) zmienia się z biegiem czasu przez zmianę generacji (116-1), które się na nią składają, i przez migracje zewnętrzne (802-1). Zmiany ogólnej liczby ludności (101-6) stanowią przyrost ludności 1. Dogodnie jest uważać spadek liczby ludności 2 za przyrost ujemny 3. Rozróżnia się ludność zamkniętą 4, w której nie ma emigracji ani imigracji, i ludność otwartą 5, w której mogą odbywać się ruchy migracyjne. Przyrost ludności otwartej, nazwany przyrostem brutto 6 lub rzeczywistym 6, składa się z przyrostu wywołanego migracjami zewnętrznymi (por. 803-5) i przyrostu naturalnego 7 (por. 201-7), będącego saldem urodzeń i zgonów 8. To saldo wyraża się zazwyczaj jako nadwyżkę urodzeń nad zgonami 8, wziętą z odpowiednim znakiem.

702

Stosunek całkowitego przyrostu w danym okresie do średniej liczby ludności w tym okresie stanowi współczynnik przyrostu 1 w ciągu tego okresu. Współczynnik przyrostu oblicza się czasami dzieląc przyrost brutto (701-6) za dany okres przez liczbę ludności na początku okresu. Gdy bada się przyrost ludności w okresie dłuższym niż jeden rok kalendarzowy, można obliczać średni roczny współczynnik przyrostu 2. Przy obliczaniu średniego współczynnika zakłada się czasami, że ludność wzrasta w danym okresie według postępu geometrycznego; mówi się wtedy o ludności wykładniczej 3, to znaczy takiej, której liczba jest funkcją wykładniczą czasu. Można też podzielić całkowity przyrost przez liczbę lat, a następnie podzielić otrzymany w ten sposób przyrost przeciętny przez średnią liczbę ludności w tym okresie. Stosunek przyrostu naturalnego (701-7) do średniej liczby ludności nazywa się surowym współczynnikiem przyrostu naturalnego 4; współczynnik przyrostu naturalnego równa się nadwyżce (wziętej z odpowiednim znakiem) współczynnika urodzeń (630-2) nad współczynnikiem zgonów (401-4). Współczynnik prężności demograficznej 5, równy stosunkowi liczby urodzeń do liczby zgonów zarejestrowanych w tym samym okresie, jest obecnie używany coraz rzadziej.

703

Można wykazać, że jeżeli „ludność zamknięta” (701-4) przez dłuższy czas znajduje się pod wpływem niezmiennej umieralności według wieku i niezmiennej płodności, to jej roczne tempo przyrostu będzie stałe. Ta stała stopa przyrostu nazywa się istotną stopą przyrostu 1, a ludność, która osiągnęła taki stan, nazywa się ludnością ustabilizowaną 2. Proporcje osób należących do różnych grup wieku w takiej ludności są stałe, tzn. że ludność ma stałą strukturę wieku 3, która nie zależy od początkowej struktury wieku 4, ale tylko od współczynników urodzeń i zgonów według wieku. Istotna stopa przyrostu naturalnego odpowiadająca współczynnikom urodzeń i zgonów według wieku, zaobserwowanym w danej ludności, służy do obliczenia możliwego wzrostu liczby ludności, wynikającego z danego poziomu płodności i umieralności. Analogicznie można badać potencjalny wzrost 5, odpowiadający możliwościom wzrostu liczby ludności wynikającym z samej tylko struktury wieku ludności, z pominięciem jej płodności i umieralności. Ludnością zastojową 6 nazywa się ludność ustabilizowaną, której tempo wzrostu równa się zeru. W ludności zastojowej niezmienna jest nie tylko jej struktura wieku, ale także liczba osób w poszczególnych grupach wieku. Liczba osób w danej grupie wieku równa się całce w danych granicach wieku z odpowiedniej funkcji dożywających (431-3) pomnożonej przez pewien stały współczynnik. Ludnością logistyczną 7 nazywa się ludność, której liczba zmienia się z biegiem czasu według funkcji logistycznej. Tempo chwilowe przyrostu takiej ludności jest malejącą funkcją liniową liczby ludności (101-6), zmierzającej asymptotycznie do pewnej ustalonej górnej granicy.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93