62

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj



retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

62

620

Okres reprodukcji 1 lub prokreacji 1, lub rozrodczości 1zaczyna sią z chwilą osiągnięcia dojrzałości 2. Menstruacja 3 — pojawienie się periodu 4, czyli miesiączki 4 — również rozpoczyna się od dojrzałości. Pierwszy period 5 występuje przy osiągnięciu dojrzałości, ostatni nazywa się menopauzą 6 albo też klimakterem 6. Brak periodu (np. po porodzie) nazywa się amenorrhoea 7.

  • 6. W mowie potocznej używa się wyrażenia okres przejściowy zamiast menopauzy.

621

Zdolność mężczyzny, kobiety lub pary małżeńskiej do udziału w reprodukcji (tzn. do wydania na świat żywego dziecka) nazywa się zdolnością rozrodczą 1 Brak takiej właściwości nazywa się niezdolnością rozrodczą 2, bezpłodnością 2 lub fizjologiczną niepłodnością 2. Płodność 3 (601-1) natomiast oznacza faktyczną aktywność w reprodukcji poszczególnych osób, jak też grup osób. Wyrażenia zdolność płodzenia i płodność uważa się czasami za równoznaczne. Bezdzietność 4 może być wywołana niezdolnością rozrodczą, ale podobnie jak słowo niepłodność 4 obejmuje zarówno niepłodność fizjologiczną (621-2), jak też niepłodność świadomą 5, którą czasem nazywa się niesłusznie bezpłodnością świadomą.

  • 1. Warto tutaj zwrócić uwagę na odwrotne znaczenie odpowiednich wyrażeń angielskich i francuskich: angielskie słowo „fertility” odpowiada francuskiemu „fécondité” (płodność), natomiast angielskie „fecundity” — francuskiemu „fertilité” (zdolność rozrodcza).

622

Para małżeńska bezpłodna nie może wydać na świat dziecka. Bezpłodność może występować bądź u jednego partnera, bądź u obojga, i jeden z nich lub oboje mogą okazać się płodni z innym partnerem. U kobiet rozróżnia się bezpłodność całkowitą 1, gdy kobieta nigdy nie była zdolna do rodzenia dzieci, i bezpłodność częściową 2, która występuje po urodzeniu jednego lub kilku dzieci. Bezpłodność może być stała, ale istnieją także okresy bezpłodności przejściowej 3. Kobiety mają okresy bezpłodności 4 w każdym cyklu miesiączkowym 5 (por. 620-4), ponieważ na ogół poczęcie może nastąpić tylko w ciągu kilku dni najbliższych okresu owulacji 6. Kobieta jest bezpłodna w ciągu cyklu bezjajowego 7 (tzn. takiego, w którym nie nastąpiła owulacja). Kobieta jest również bezpłodna począwszy od końca ciąży (602-5) do ponownego wystąpienia owulacji, co zazwyczaj następuje po połogu (603-6).

  • 2. Nie należy mylić tego wyrażenia z niepłodnością nabytą, co oznacza niepłodność, będącą następstwem choroby lub doznanych obrażeń.

623

Płodność (621-3) pary małżeńskiej zależy od jej zdolności rozrodczych (621-1) i od nastawienia do reprodukcji 1. Rozróżnia się pod tym względem pary planujące 2, które starają się regulować liczbę dzieci i odstępy między ich urodzeniami, oraz pary nie planujące 3, które nie podejmują tego rodzaju usiłowań i których płodność zależy całkowicie od ich aktywności płciowej i zdolności rozrodczej. Niektórzy demografowie rozumieją planowanie w sposób szerszy i do planujących zaliczają również pary małżeńskie, które starają się mieć możliwie najwięcej dzieci w czasie możliwie jak najkrótszym. W węższym znaczeniu planowanie płodności 4 lub planowanie rodziny 4 polega na zapobieganiu ciąży 5 (por. 624) lub na przeprowadzaniu sztucznych poronień (604-2) bądź przejściowo, dla uzyskania pożądanego odstępu czasu między kolejnymi urodzeniami, bądź stale, aby zapobiec liczbie urodzeń większej od zamierzonej. Wyrażenia regulacja urodzeń 6, świadome macierzyństwo 6 lub planowanie płodności 6 stosujemy mniej więcej w jednakowym znaczeniu; są one wszystkie nieprecyzyjne i mogą dotyczyć zarówno nastawienia pary małżeńskiej do reprodukcji, jak też zagadnień doktryn ludnościowych.

624

Przez zapobieganie ciąży 1 rozumie się stosowanie metod zmierzających do tego, aby stosunek płciowy 2, czyli coitus 2, nie doprowadził do poczęcia (602-1). Metodę antykoncepcyjną 3 nazywa się czasem metodą regulowania urodzeń 3, ostatni termin stosuje się jednak również w szerszym znaczeniu; obejmuje on wtedy także sztuczne poronienia (604-2), sterylizację i całkowitą wstrzemięźliwość 4 od stosunków płciowych, a więc środki, których zazwyczaj nie zalicza się do metod antykoncepcyjnych.

625

Rozróżnia się czasem metody antykoncepcyjne ze stosowaniem środków 1 i bez stosowania środków 2 w zależności od tego czy wymagają, czy też nie wymagają stosowania materiałów antykoncepcyjnych 3, tzn. środków fizycznych 4 lub produktów plemnikobójczych 4. Spośród metod nie wymagających stosowania środków antykoncepcyjnych należy wymienić coitus interruptus 5. Inną metodą antykoncepcyjną nie wymagającą środków jest periodyczna wstrzemięźliwość 6, czyli metoda rytmu 6, która polega na unikaniu stosunków w okresie, w którym kobietę uważa się za płodną i na utrzymywaniu stosunków tylko w tzw. okresie bezpiecznym 7 cyklu miesiączkowego (622-5), podczas którego zapłodnienie (602-2) uważa się za niemożliwe.

626

Najczęściej spotykane metody wymagające stosowania materiałów antykoncepcyjnych opierają się na użyciu następujących środków: prezerwatyw 1, pesariów 2, tamponów 3 lub gąbek 4, irygacji 5, maści 6 lub globulek antykoncepcyjnych 6, pastylek pieniących 7 lub proszków pieniących 7.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93