14

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj



retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

14

140

Spośród średnich 1, czyli przeciętnych 1, stosuje się w demografii najczęściej średnią arytmetyczną 2; jeżeli mówi się o średniej bez dodatkowego wyjaśnienia, to chodzi zawsze o średnią arytmetyczną. Oblicza się ją dzieląc sumę wartości zaobserwowanych przez ich liczbę. Stosuje się czasami średnią geometryczną 3, która jest pierwiastkiem n-tego stopnia z iloczynu n wartości zaobserwowanych. Średnią ważoną 4 nazywamy średnią obliczoną po zastosowaniu określonej wagi 5 dla każdej obserwacji. Medianą 6, czyli wartością środkową 6, nazywamy obserwację taką, że liczba obserwacji mniejszych od niej jest taka sama jak liczba obserwacji od niej większych w danym zbiorze 7 lub próbie 7 zaobserwowanych wartości. Moda 8, czyli wartość modalna 8 lub dominanta 8 jest to wartość obserwowana najczęściej.

141

Przez dyspersję 1 rozumie się sposób, w jaki jedne obserwacje odchylają się od innych. Mówi się czasem — w tym samym znaczeniu — o zmienności 1 obserwacji. Podstawowym pojęciem, które występuje przy badaniu dyspersji, jest odchylenie 2, przez które rozumiemy różnicę między dwiema wartościami. Można rozważać odchylenia między obserwacjami lub też odchylenia obserwacji od jakiejś wartości danej, np. od ich średniej (140-1). Wymieniamy tutaj tylko najczęściej używane miary dyspersji 3. Rozstępem 4 nazywamy odchylenie między najniższą i najwyższą wartością zaobserwowaną. Przedział międzykwartyłowy 5, równy odchyleniu między pierwszym i trzecim kwartylem (142-2) obejmuje połowę obserwacji. Rozważa się czasem półprzedział międzykwartylowy 6, który otrzymał nazwę odchylenia ćwiartkowego 6. Odchylenie przeciętne 7 jest średnią arytmetyczną bezwzględnych wartości odchyleń obserwacji od ich średniej. Wariancja 8 jest to średnia arytmetyczna kwadratów odchyleń obserwacji od ich średniej. Odchylenie standardowe 9 jest pierwiastkiem kwadratowym z wariancji.

142

W szeregu wartości uporządkowanych w kolejności rosnącej lub malejącej wartości takie, że poniżej albo powyżej nich znajduje się dana proporcja wszystkich obserwacji, mogą służyć jako miary dyspersji (141-3) szeregu. Wartości te nazywają się ogólnie kwantylami 1. Spośród nich szczególnie często stosuje się medianę (140-6), kwartyle 2, decyle 3 i centyle 4, które dzielą szereg uporządkowanych obserwacji odpowiednio na dwie, cztery, dziesięć i sto kolejnych grup, z których każda zawiera tę samą liczbę obserwacji.

143

Mówimy, że dana wielkość jest ciągła 1 w pewnym obszarze, gdy może przybrać nieskończenie wiele wartości zawartych w tym obszarze. W przeciwnym przypadku wielkość jest nieciągła 2 w danym obszarze. W demografii rozpatruje się często zmienne (131-5), które mogą przybierać tylko pewne określone wartości; mówimy, że taka zmienna jest skokowa 3.

144

Podział populacji (101-2) złożonej z jednostek statystycznych na klasy (130-8) na podstawie wartości lub wariantów jakiejś cechy pozwala na zbadanie rozkładu 1 tej cechy w obrębie danej populacji. Stosunek liczby jednostek danej klasy do ogólnej liczby jednostek nazywa się częstością 2; czasami mówi się o częstości względnej 3; w przeciwstawieniu do częstości bezwzględnej 2 lub częstości absolutnej 2 albo liczebności 2, przez którą rozumie się liczbę jednostek w klasie. Słowo rozkład jest rzadko używane w demografii; mówi się raczej o podziale populacji według danej cechy albo o strukturze 4 pod względem danej cechy (por. 320-1, 325-6).

  • 4. Słowo struktura wiąże się na ogół z częstościami względnymi.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93