42

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj



retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

42

420

Przez zachorowalność 1 rozumie się oddziaływanie choroby 2 na ludność. Opracowywanie statystyki chorób 3 jest trudne ze względu na brak wyraźnej granicy między chorobą a dobrym zdrowiem przy ustalaniu przypadków chorób 4. Ogólna nazwa statystyki zdrowotności 5 ma znaczenie szersze niż statystyka zachorowalności i obejmuje wszystkie dane statystyczne dotyczące zdrowia ludności. Zalicza się do niej zazwyczaj także statystykę zgonów według przyczyn 6. Wiele chorób może być przyczynami zgonów 7, wobec czego demografowie często stosują klasyfikacje (221-5) kombinowane, pozwalające na klasyfikowanie zarówno chorób, jak też przyczyn zgonów.

421

Klasyfikacja zgonów według przyczyn (por. 420-7) komplikuje się przez to, że obok pojedynczych przyczyn zgonów 1 istnieją wielorakie przyczyny zgonów 2 lub łączne przyczyny zgonów 2. W ostatnim przypadku można odróżniać: ostateczną przyczynę zgonu 3 lub bezpośrednią przyczynę zgonu 3 i poprzedzające przyczyny zgonu 4; główną przyczyną zgonu 5 lub pierwotną przyczynę zgonu 5 i towarzyszące przyczyny zgonu 6 albo uboczne przyczyny zgonu 6. Współczynnik zgonów według przyczyn 7 oblicza się zazwyczaj na 100 000 (rozumie się na 100 000 mieszkańców). Rozważa się także proporcje zgonów z poszczególnych przyczyn 8 wśród zgonów z wszelkich przyczyn.

422

Zgon lub inwalidztwo (425-6) może być następstwem bądź choroby (420-2), bądź odniesionych obrażeń 1, lub ran 1, bądź zatrucia 2 lub otrucia 2. Obrażenia i zatrucia mogą być wywołane bądź przez wypadki 3, bądź przez użycie siły 4. Wśród ostatnich rozróżnia się samobójstwa 5 i usiłowania samobójstwa 5 z jednej strony i zabójstwa 6, zranienia 6 i otrucia 6 z drugiej. Klasyfikuje się zazwyczaj oddzielnie zgony wywołane wypadkami wojennymi 7 i okaleczenia wywołane wypadkami wojennymi 7.

  • 3. Lepsze jest wyrażenie zgon z przypadku niż zgon przypadkowy; ostatni termin może być używany jako przeciwieństwo zgonu naturalnego, dla oznaczenia zgonów wywołanych wszelkimi przyczynami poza chorobą i starością (424-5).
  • 4. Zauważmy, że wyrażenie śmierć gwałtowna może dotyczyć również zgonów z wypadku.
  • 5. Zabójstwo nieumyślne lub zabójstwo przez nieostrożność uważa się zazwyczaj za wypadek (422-3).

423

Niektóre choroby zakaźne 1 są przedmiotem szczególnej uwagi, mogą bowiem szybko się rozprzestrzeniać; nazywa się je chorobami epidemicznymi 2; stanowią one przedmiot specjalnej statystyki epidemiologicznej 3. Prowadzenie tej statystyki jest w wielu krajach ułatwione przez to, że większość tych chorób jest objętych obowiązkiem meldowania 4. Z punktu widzenia rozwoju choroby rozróżnia się czasem choroby chroniczne 5 postępujące powoli i choroby ostre 6 rozwijające się szybko.

424

Wśród przyczyn zgonów (420-7), mających szczególne znaczenie dla demografów, wymienimy wady wrodzone 1, choroby noworodków 2 i kategorię chorób i skaleczeń związanych z ciążą i okresem połogowym 3. Ostatnia grupa chorób i skaleczeń tkwi u podstaw tego, co można by nazwać umieralnością związaną z macierzyństwem 4; można ją badać obliczając stosunek odpowiedniej liczby zgonów bądź do liczby ludności, jak przy obliczaniu współczynników zgnów według przyczyn (421-7), bądź do liczby poczęć (a w braku takich danych do liczby urodzeń), analogicznie jak przy obliczeniu współczynnika śmiertelności (425-7). Proporcja zgonów wywołanych starczością 5, przyczynami niedokładnie podanymi, jest wskaźnikiem jakości klasyfikacji zgonów według przyczyn.

  • 2. Zgony poniżej jednego roku życia dzieli się czasem (411-2) na dwie grupy, zależnie od tego czy przyczyna zgonu ma charakter endogeniczny czy egzogeniczny. W zasadzie zalicza się do pierwszej grupy zgony wywołane słabą konstytucją noworodka i warunkami porodu; do drugiej grupy zalicza się zgony, których przyczyną są kontakty dziecka z otoczeniem, w szczególności zgony wywołane chorobami zakaźnymi i wypadkami.
  • 3. Wyrażenie umieralność połogowa oznacza umieralność w okresie połogowym, tzn. w okresie karmienia, który następuje po porodzie.
  • 5. Starczość — osłabienie wywołane podeszłym wiekiem.

425

Najważniejsze miary zachorowalności 1 (por. 420-1) dotyczą bądź częstości chorób, bądź ich trwania, bądź ich ciężkości. Wskaźniki te można obliczać dla poszczególnych chorób albo łącznie dla wszystkich chorób. Przez analogię do współczynnika zgonów (401-2) oblicza się współczynnik zachorowalności 2, równy stosunkowi nowych przypadków choroby (420-4) zaobserwowanych wśród danej grupy osób w ciągu danego okresu do średniej liczebności tej grupy. Innym wskaźnikiem częstości chorób jest proporcja chorych 3 w danej chwili wśród badanej grupy osób. Średni czas trwania choroby 4 i średnia liczba dni choroby 5 na jedną osobę danej grupy w danym okresie są miarami niezdolności 6 wywołanej chorobą. Stopa śmiertelności 7, równa stosunkowi przypadków śmiertelnych wśród chorych do stwierdzonych przypadków zachorowań, może służyć za miarę ciężkości choroby.

  • 4. Zazwyczaj w rachunkach uwzględnia się tylko choroby trwające dłużej od pewnego okresu minimalnego, wprowadzonego do systemu ubezpieczeń po to, aby uniknąć wypłaty zasiłków chorobowych w przypadku niezdolności (425-6) bardzo krótkotrwałej.
  • 6. Słowa niezdolność rzadko używa się oddzielnie. Najczęściej używa się go w określeniu: niezdolność do pracy. Nie zdolność trwająca dłużej niż przez pewien ustalony okres, nazywa się inwalidztwem.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa | Indeks
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne Indeks 1 | Opracowanie danych statystyki demograficznej indeks 2 | Rozmieszczenie i struktura ludności indeks 3 | Umieralność i chorobowość indeks 4 | Małżeństwa indeks 5 | Urodzenia indeks 6 | Ruch ludności i reprodukcja ludności indeks 7 | Migracje indeks 8 | Demografia ekonomiczna i społeczna indeks 9
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93